รัฐเริ่มรับซื้อไฟจากประชาชนตั้งแต่เมื่อไหร่กัน?

รู้หรือไม่ว่า นโยบายรับซื้อไฟฟ้าจากประชาชนนั้นมีมาตั้งแต่ปี 2562 แม้ว่าปัจจุบันเอกชนจะยังคงเป็นผู้นำในการผลิตไฟให้เราใช้ก็ตาม

การรับซื้อไฟจากประชาชนเกิดขึ้นครั้งแรกในสมัยรัฐบาลพลเอกประยุทธ จันทร์โอชา ภายใต้โครงการ ‘โซลาร์รูฟท็อปภาคประชาชน’ มีการประกาศโควตารับซื้อไฟฟ้าจากโซลาร์บนหลังคา ประเภทบ้านอยู่อาศัย(กำลังการผลิตติดตั้งไม่เกิน 10 กิโลวัตต์) จำนวน 100 เมกะวัตต์ต่อปี ในราคา 1.68 บาท/หน่วย สัญญาซื้อขายไฟ 10 ปี

ต่อมาปี 2563 โควตารับซื้อยังคงอยู่ที่ 100 เมกะวัตต์ต่อปี ในราคาเท่าเดิม จากนั้นได้เพิ่มเป็น 2.2 บาท/หน่วยในปี 2564 โดยลดโควตารับซื้อเหลือ 50 เมกะวัตต์ต่อปี กระทั่งปี 2565 โควตารับซื้อเหลือเพียง 10 เมกะวัตต์ต่อปี เพราะมีประชาชนสนใจสมัครเข้าร่วมโครงการต่ำกว่าเป้าหมายที่ตั้งไว้มาก จากการประกาศรับซื้อ 4 ครั้งที่ผ่านมารวม 260 เมกะวัตต์ (ปี 2562-2565) กลับมีคนสนใจสมัครขายไฟเข้าระบบเพียง 9 เมกะวัตต์

เหตุที่โครงการไม่ได้รับการตอบรับจากประชาชนเท่าที่ควร เพราะมีขั้นตอนยุ่งยากซับซ้อน ต้องเตรียมเอกสารหลายรายการเพื่อยื่นขออนุญาตติดตั้งโซลาร์และขายไฟเข้าระบบ ต้องมีวิศรกรไฟฟ้าและโยธาเซ็นรับรองแบบ ค่าใช้อยู่ที่ประมาณ 2,000-4,000 บาท จากนั้นก็ต้องไปติดต่อหน่วยงานถึง 3 แห่ง ได้แก่

1. หน่วยงานปกครองส่วนท้องถิ่น
2. คณะกรรมการกำกับกิจการพลังงาน
3. การไฟฟ้าฯ ในพื้นที่(กฟน. หรือ กฟภ.)

กว่าจะได้รับสิทธิในการขายไฟอาจใช้เวลา 6 เดือนถึง 1 ปี ขณะที่ราคารับซื้อยังไม่จูงใจมากพอในการตัดสินใจลงทุนติดตั้ง แม้ว่าจะมีการปรับเพิ่มราคารับซื้อจาก 1.68 เป็น 2.2 บาท/หน่วยก็ตาม

ทำให้ในปี 2566 มีการปรับโควตารับซื้อจากรายปีเป็น ‘90 เมกะวัตต์ ภายในช่วง 10 ปี (ปี 2564-2573)’ หรือเฉลี่ยปีละ 10 เมกะวัตต์ แต่ปรากฎว่าได้รับความสนใจจากประชาชนจำนวนมาก เพราะเกิดวิกฤติค่าไฟแพงจากสงครามรัสเซีย-ยูเครน ทำให้โควตาเต็มภายในปี 2567 และได้หยุดการรับซื้อไว้เพียงเท่านั้นจนถึงปัจจุบัน

ส่วนการรับซื้อครั้งต่อไปยังไม่แน่ชัดว่าจะเกิดขึ้นเมื่อไหร่

ต้องรอความชัดเจนจากแผน PDP ฉบับใหม่ที่คาดว่าจะคลอดภายในปีนี้ ใครที่อยากขายไฟให้รัฐก็คงต้องรอกันต่อไป และก่อนที่แผน PDP ฉบับใหม่จะประกาศใช้ ประชาชนผู้ใช้ไฟอย่างเราๆ ก็คงต้องลุ้นกับรัฐบาลใหม่ นายกรัฐมนตรีและรัฐมนตรีว่าการกระทรวงพลังงานคนใหม่ ว่าจะให้ความสำคัญกับนโยบายซื้อไฟฟ้าจากประชาชนแค่ไหน หรือจะต้องร้องเพลงรอกันต่อไป

หมายเหตุ : เผยแพร่ครั้งแรก Facebook JET in Thailand วันที่ 14 มกราคม 2569