นิทรรศการภาพถ่าย ‘ทะเล/คน/มาบตาพุด’

นิทรรศการ

January 26, 2026

ภาพถ่ายชุด ‘ทะเล/คน/มาบตาพุด’ เป็นการทำงานร่วมกันระหว่างโครงการมุ่งสู่การเปลี่ยนผ่านพลังงานที่เป็นธรรมในประเทศไทย หรือ JET in Thailand และ วัจนพล ศรีชุมพวง ช่างภาพสารคดี เพื่อสำรวจและถ่ายทอดเรื่องราวบางแง่มุมของ ‘มาบตาพุด’ บ้านของคนระยองที่ ‘ถูกเลือก’ ให้เป็นพื้นที่พัฒนาอุตสาหกรรม หลังจากมีการขุดค้นพบ ‘ก๊าซธรรมชาติ’ ในอ่าวไทย และนำมาใช้ครั้งแรกที่โรงไฟฟ้าบางปะกง จ. ฉะเชิงเทรา ในปี 2524 โดยท่อก๊าซในทะเลถูกนำมาขึ้นฝั่งที่ บ. หนองแฟบ ต. มาบตาพุด อ. เมือง จ. ระยอง ตามมาด้วยแผนพัฒนาอีสเทิร์นซีบอร์ด การก่อสร้างโรงแยกก๊าซ ท่าเทียบเรือน้ำลึก และนิคมอุตสาหกรรมมาบตาพุด ทำให้ระยองกลายเป็นศูนย์กลางอุตสาหกรรมปิโตรเคมีตั้งแต่นั้นเป็นต้นมา

เมื่อเวลาผ่านไป ในวันที่ก๊าซในอ่าวไทยมีไม่เพียงพอจนต้องนำเข้าก๊าซเหลว หรือ LNG พื้นที่แห่งนี้ได้ถูกเลือกอีกครั้งให้เป็นที่ตั้งของท่าเทียบเรือ LNG ทั้ง 3 แห่ง โดยแห่งที่ 1 และ 2 ได้เปิดใช้งานแล้ว เมื่อปี 2554 และ 2565 ตามลำดับ ส่วนแห่งที่ 3 กำลังอยู่ระหว่างการก่อสร้าง ซึ่งมีการถมทะเลไปกว่า 1,000 ไร่ และคาดว่าจะเปิดใช้งานในปี 2572 ขณะที่อีกหลายชีวิตยังคงพึ่งพาทะเลบริเวณโดยรอบ ท่ามกลางการเปลี่ยนแปลงของทะเลที่ไม่มีวันหวนคืน

เราจึงอยากพาทุกคนออกไปสำรวจชีวิตผู้คนบางส่วนที่อยู่ภายใต้คลื่นการพัฒนาอุตสาหกรรม เพื่อชวนย้อนกลับไปดูว่า กว่า 4 ทศวรรษที่ผ่านมา จากแผนอีสเทิร์นซีบอร์ดในวันวาน สู่อีอีซีในวันนี้ ทะเลและชีวิตผู้คนที่นี่เป็นอย่างไรกันบ้าง

การดำรงอยู่ร่วมกันระหว่างประมงเรือเล็กพื้นบ้าน และอุตสาหกรรมที่มาบตาพุด

ชาวประมงพื้นบ้านที่พึ่งพาเพียงเรือลำเล็กและเครื่องมือไม่กี่ชิ้น แต่แล้วการถมทะเลเพื่อพัฒนาเป็นท่าเรือ โรงไฟฟ้า และพื้นที่อุตสาหกรรมได้เปลี่ยนแปลงระบบนิเวศไปอย่างสิ้นเชิง สัตว์น้ำที่จับได้ลดลง และต้องออกเรือไกลขึ้น

(ภาพ: วัจนพล ศรีชุมพวง)

วิถีชีวิตชาวประมงพื้นบ้านที่หาดหนองแฟบ

“เมื่อก่อนบนฝั่งมีต้นกระถินขึ้นเต็มไปหมด… คนมาบตาพุดทำอาชีพประมงพื้นบ้าน ทะเลเต็มไปด้วยเรือหาปลาจนนับนิ้วไม่ถ้วน ภาพที่เห็นจนชินตา คือ ครอบครัวพาเด็กๆ มาเล่นที่ชายหาด เวลาเดียวกันชาวเลก็ลงอวนหาปลากันคึกคัก”

(ภาพ: วัจนพล ศรีชุมพวง)

หาดหนองแฟบ และท่าเทียบเรือ LNG แห่งที่ 2

ความอุดมสมบูรณ์ของทะเลมาบตาพุด จ. ระยอง ในอดีตทำให้เกิดกลุ่มประมงพื้นบ้านถึง 48 กลุ่มที่นี่ แต่การเข้ามาของก๊าซ โรงไฟฟ้า และอุตสาหกรรม ทำให้ทะเลที่พวกเขารู้จักไม่เหมือนเดิมอีกต่อไป

(ภาพ: วัจนพล ศรีชุมพวง)

โครงสร้างสะพานท่าเทียบเรือ LNG แห่งที่ 2 ที่ทอดยาวออกไปในทะเลเป็นระยะทาง 5.7 กม.

(ภาพ: วัจนพล ศรีชุมพวง)

ชีวิตผู้คนที่มาบตาพุด บริเวณหาดหนองแฟบ โดยมีสะพานท่าเทียบเรือ LNG แห่งที่ 2 เป็นฉากหลัง

(ภาพ: วัจนพล ศรีชุมพวง)

คน และทะเลที่ถูกถมเพื่อสร้างเทียบท่าเรือ โรงงานอุตสาหกรรม และโรงไฟฟ้า

ทะเลยังคงเป็นทั้งแหล่งอาชีพ สนามเด็กเล่น และสถานที่พักผ่อนของผู้คนที่นี้ ท่ามกลางกระแสคลื่นการพัฒนาที่เข้ามาเปลี่ยนแปลงทะเลแห่งนี้ไปอย่างไม่มีวันหวนกลับแล้วก็ตาม

(ภาพ: วัจนพล ศรีชุมพวง)